|
|
|
|
KIẾN TÁNH THÀNH PHẬT DL 2000 - PL 2544
Dẫn nhập: Kiến Tánh Thành Phật là tác phẩm của Thiền sư Chân Nguyên, soạn vào đời Hậu Lê. Phần đầu sách là lời Tiểu Dẫn và Lời Tựa, phần trong sách nói về Kiến tánh thành Phật là phần chánh, phần này nói thẳng về Thiền, v́ Thiền tông chủ trương tu là phải kiến tánh mới thành Phật. Nhưng tại sao trong sách Kiến Tánh Thành Phật dạy tu Thiền mà nói về pháp môn tu Tịnh độ? Và, ngài Chân Nguyên lập ra đài Cửu phẩm liên hoa ở chùa Quỳnh Lâm, chùa Hoa Yên, chùa Linh Ứng để làm ǵ? - Trong sách có hai phần: phần một chỉ thẳng để cho người tu kiến tánh thành Phật, phần hai là phần phương tiện nhằm để thích hợp với tŕnh độ căn cơ của người b́nh dân, Ngài dạy tu niệm Phật cầu văng sanh. Đó là nói sơ lược qua nội dung quyển sách.
Kiến tánh thành Phật
A. CHÁNH VĂN I- LỜI TIỂU DẪN KHẮC IN LẠI SÁCH KIẾN TÁNH THÀNH PHẬT Sách này đặt tên “Kiến Tánh Thành Phật”, nghĩa là sao? Bởi muốn cho người ngưỡng mộ tên này, cần nhận được lư thật của nó. Như kinh nói: “V́ muốn cho chúng sanh khai, thị, ngộ, nhập Tri kiến Phật.” Người nhận thấy lư đó th́ có thể thành Phật. C̣n mê nó th́ ta cũng không hề mất. Bởi Tự tánh sâu lắng, Bản tâm trong lặng, cao vút tồn tại một ḿnh, cao vượt thoát không ǵ ngoài. Mới biết, tất cả hàm linh đều có đủ đức tánh Như Lai, do v́ chúng sanh chướng sâu tuệ cạn, nên dùng hằng ngày mà chẳng tự thấy. Vậy nên Đức Năng Nhân thầy ta rất thương xót chúng sanh luân hồi măi nơi khổ thú, một ḷng v́ việc cứu khổ mà dạy cho họ minh tâm kiến tánh. Cũng như nhà Nho chúng ta v́ “thành đức” dạy cho người cùng tột lư tánh, chỉ là một đạo lư thôi. Tôi có một người bạn tâm đắc, nhân nói với nhau: Chúng ta mang tên Tỳ-kheo, từ lâu đă kết chặt nghiệp tập huân nhiễm, tự bỏ của cải nhà ḿnh đi làm khách lang thang, chẳng hay biết châu báu trong áo, không lạ ǵ chẳng thấy tánh! Dù có mà người chẳng khéo nhận thấy Tự tánh ấy mới ngầm khiến bậc Tiên đức tŕnh thuật lại sách này. Bởi chẳng biết ḿnh có khả năng ấy, đâu khỏi phạm vào lời răn nhắc: “Khi nói đến tâm tánh th́ trừng mắt nh́n nhau?” Bản sách này, tôi được Trưởng lăo Chính giám viện chùa Vĩnh Nghiêm tặng cho. Cuối lời tựa thấy có ghi: “Đời Lê, niên hiệu Chính Ḥa thứ 19 (1698), in tại chùa Long Động”, th́ biết khoảng cách từ đời Trần đến đời Hậu Lê ít có người nhận được tông chỉ vậy. Tổ sư Tuệ Đăng của chúng tôi sợ rằng càng lâu càng thất truyền, nên Ngài biên soạn tập sách này, cùng lời biện biệt để chỉ bày. Hăy xem bài tựa ban đầu, lời đơn sơ mà đầy ư vị, chất phác mà có văn vẻ. Chỗ trước thuật vừa khuyên người, lại mở bày nghĩa ẩn chứa sâu kín, nói th́ gồm cả phước hữu vi, lời th́ mang đầy hương vị kiến tánh. Đó là nghĩa tiếp nối bậc Thánh từ trước, mở mang cho người về sau. Song, với người đồng đạo khi thưởng thức ư vị sách này, hoặc có nhận lấy được điều ǵ, th́ cũng như một phen trợ giúp cho việc đi xa, lên cao, chớ cho rằng sách này không thể học theo mà phủ nhận đi. Đời nay đă cách xa, lời nói cũng bị mai một, sách này chẳng c̣n được lưu hành, nên nương theo bản cũ kính cẩn khắc in lại để truyền rộng ra. Nhưng bản cũ nét chữ đơn giản và cẩu thả, nay có tạm sửa lại cho đúng. Pháp sự này đă hoàn thành, tạm mượn ít lời vụng về để tỏ bày duyên khởi, đâu dám nói là Lời tựa! Chùa Pháp Vũ, cuối thu năm Đinh Dậu Hậu học Tỳ-kheo Diệu Trạm Kính ghi Bản được cất giữ tại chùa Pháp Vũ, thôn Quảng Nội, xă Đồng Lại, tổng Đông Cao, huyện Vĩnh Lại, phủ Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Mùa an cư kiết hạ, tại am Lan-nhă Thiền Dược, bên mé Đông chùa Hoa Yên, núi Yên Tử, Ḥa thượng Tuệ Đăng Chân Nguyên hiệu san. II- TỰA “Kiến Tánh Thành Phật” là liễu ngộ xưa nay không một vật. Nguồn linh rỗng lặng, trong sáng tṛn đồng cả thái hư. Pháp tánh bao trùm, nghiễm nhiên ánh sáng soi suốt nơi sát hải, rơ ràng lồ lộ ngay trước mắt. Bản tánh Như Lai tự như mà ứng hiện trên trời dưới đất, nên hay tùy loại, tùy h́nh, hoặc cơi này phương khác thị hiện ra đời độ thoát quần sanh. Khai quyền th́ phương tiện có muôn pháp, hiển thật th́ hội ngộ về một tâm. Trỏ Phật quả Bồ-đề vô tướng, vốn rỗng lặng tṛn đồng thái hư. Phó pháp ấn tâm tông Bát-nhă lộ bày bốn mắt nh́n nhau. Trong kinh Lăng-già, quyển hai, đức Phật Thích-ca đă chỉ bày rành rơ. Hàng hậu học ai c̣n ngờ vực xin hăy mau t́m Kinh tra cứu, tự nhiên nghi ngờ hết sạch mà được chứng thật, đốn ngộ kiến tánh thành Phật. Cần biết diệu lư của Phật pháp, chẳng dính dáng ǵ đến văn tự ngôn ngữ, bặt hết mọi hí luận, bản tế trong lặng tṛn đầy, ba đời chư Phật cuối cùng đành ngậm miệng không lời, nhiều đời Tổ sư rốt ráo cũng im hơi lặng tiếng. Nên đức Thế Tôn giơ cành hoa chỉ cho đại chúng, ngài Ma-ha Ca-diếp khế hội mỉm cười, thầy tṛ bốn mắt nh́n nhau, tuệ nhăn chiếu sáng lẫn nhau, thầm lặng ấn tâm, phó pháp truyền y nối vị Tổ. Tâm ấn Bát-nhă tṛn đồng cả thái hư chân không tỏ rơ, xưa nay vẫn như thế. Từ hai mươi tám vị Tổ Tây thiên truyền đến sáu vị Tổ Đông độ, chỉ thẳng nối tiếp nhau, bốn mắt nh́n nhau, im lặng nh́n trừng trừng, gượng gọi là tâm ấn mà phó chúc đó thôi. Đến các Tổ đời sau ứng hiện ra đời, giúp nêu cao việc giáo hóa, diễn rộng pháp môn, mở rộng phương tiện. Việc ứng duyên đă xong, nguyện lực c̣n để lại, Ngữ lục chợt hưng thạnh, đều lập thành công án, khai sơn dạy chúng, gậy hét dạy đuổi, câu câu về nơi tông, cơ cơ chung một lư. Hàng thượng căn lănh ngộ th́ được cơ đại hành đại dụng, bậc cao sĩ biết suốt th́ rơ pháp vô trụ vô vi. Song người người xuất gia theo Phật, kẻ kẻ học đạo tham thiền, phải xét rơ tinh tường Kinh điển của Phật, Ngữ lục của Tổ, muôn đuốc ngàn đèn chỉ một ngọn lửa. Nếu người căn cơ bén nhạy bậc thượng th́ hội thông muôn pháp thảy ở nguồn tâm. Nếu người bậc hạ chấp nghiêng lệch một bên th́ thích theo phép thức t́nh phân biệt, luống mở to cửa ngơ, t́nh c̣n hơn thua, thức chứa nghĩ suy, kẹt tâm hữu lậu, trái với ư chỉ vô sanh. Bởi do chưa xét tột trí tự nơi ḿnh, nên c̣n bị người lừa dối, ch́m đắm nơi giáo nơi tông, tranh luận nhân ngă, phân biệt kia đây, nghĩ t́m kẽ hở mà công kích lẫn nhau, nhà ḿnh nhà người, đấu lư tranh lời giành hiểu biết. Ai c̣n như thế là chưa vượt khỏi pháp trần phiền năo, chưa lănh hội Chân như b́nh đẳng, ngă chấp pháp chấp chẳng quên, thức thần khư khư chấp cứng, sẽ măi măi ch́m đắm nơi tông giáo. Ai hay nơi dốc đứng buông tay, mới đáng gọi đích thật trượng phu, xưa nay một vật cũng không, lưới giáo nơm bẫy buông sạch. Đó là chỗ gọi: “Mộng huyễn không hoa, đâu nhọc nắm bắt, được mất phải quấy, thảy đều buông hết, âm thanh sắc pháp, vốn từ tâm sanh, tâm có phân biệt đều rơi vào đường tà.” Cho nên nói: “Pháp tánh vốn rỗng lặng, không lấy cũng không thấy. Tánh không tức là Phật, chẳng thể nghĩ lường được.” Tông chỉ Bát-nhă vốn ngộ không chỗ được mà được. Từ xưa đến nay không có kiến chấp sai khác, nguồn chân trong lặng nhiệm mầu, ánh tịch quang vô tướng vô vi, thể vọng như hoa đốm trong không, huyễn khởi lên liền có tên có chỗ. Ḥa thượng Chân Nguyên là người quê ở làng Tiền Liệt, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương, trước kia c̣n đồng tử đi xuất gia theo Phật, lên thẳng chùa Hoa Yên núi Yên Tử, được ư chỉ tông ấn ḍng Trúc Lâm với Thiền sư Chân Trú hiệu Tuệ Nguyệt. Không bao lâu Thiền sư Chân Trú nghiễm nhiên trở về không (tịch). Sư lại gặp thiện tri thức chung nhóm ba huynh đệ, đồng chí hướng, đồng tu tập, đồng giới phẩm, tham học thành tài. Sư y cứ kinh Phạm Vơng, Như Lai đă phó chúc: “Nếu trong khoảng ngàn dặm có bậc Đại tông sư, phải mau đến ân cần cầu xin thọ giới Bồ-tát.” Ví như lầu cao bốn tầng phải theo thứ lớp đi lên. Cũng vậy bốn đàn giới phẩm có thể lên tới địa vị Phật. Sư lại là người học rộng thấy trong kinh Pháp Bảo Đàn, Lục tổ Huệ Năng đă được ấn kư ở Hoàng Mai, rồi gặp nhiều hoạn nạn chưa kịp đăng đàn thọ giới, sau đó cũng thỉnh chư Tăng đồng đến chứng cho cạo tóc, thọ giới mới được tṛn sáng. Nếu thật là đệ tử Phật không được trái bỏ vượt qua. Như Lai đă nói, quyết phải thuận theo. Ngày trước đă có việc như trên, ngày nay đâu không việc này. Muốn được quả thù thắng, phải tuân theo điều này mà vâng làm. Sư chuẩn bị đầy đủ ca-sa, tọa cụ, pháp phục, sắm lễ vật với tâm thành, v́ pháp vượt xa xôi thẳng đến chùa Vĩnh Phúc trên núi Tôn Côn Cương, phủ Từ Sơn, Kinh Bắc, một lần nữa đảnh lễ Tôn sư Minh Lương, tức Ḥa thượng Măn Giác truyền pháp tông Lâm Tế, thỉnh cầu lên đàn thọ giới Bồ-tát. Trong kinh Phật nói: bởi người đắc đạo vốn do nhân duyên từ nhiều kiếp đă ngộ sâu Chân như mà cảm kích đến Phật Tổ. Sư xúc động than rằng: “Phật xưa sớm được công quả cao siêu, do siêng tu thắng hạnh đầu-đà. Hương hoa muôn vật là ngoại tài, cánh tay hay một ngón tay là nội thân tài, ân Phật khó đền đáp, đức Tổ đâu dễ trả!” Sư bèn cung kính đối trước tượng Phật dùng lửa đốt ngón tay phát nguyện: “Trước đốt một ngón tay, nguyện đem pháp cúng dường này đền đáp ân sâu của Phật Tổ, Sư trưởng.” Sau Sư đốt tiếp một ngón tay nữa: “Nguyện đem pháp cúng dường này, nương theo kinh Phạm Vơng thọ giới Bồ-tát và thẳng lên mười đại nguyện lực Bồ-đề. Nguyện đời đời tiếp nối đèn tuệ của chư Phật, kiếp kiếp kế thừa y bát của chư Tổ. V́ tông và giáo đốt ngón tay, kính dâng lên Tổ Điều Ngự. Tùy nguyện của chúng hữu t́nh, mà cảm đến trí vô lậu.” Sư dốc chí cầu quả Phật Vô thượng Bồ-đề nên nhiếp niệm nơi núi rừng, ở yên chốn vắng vẻ, tư duy Phật pháp, mở rộng qui mô to lớn, c̣n măi với trời đất, gầy dựng nền tảng cho tông và giáo, quần sanh được lợi lạc, pháp giới đều thấm nhuần ân đức. Sư từng chọn nơi phúc địa Việt Nam, với cảnh chùa Quỳnh Lâm, Hoa Yên là hai cảnh danh lam, khiến trở thành như trên hội Linh Sơn nước Tây Thiên Trúc, là cột trời ở Việt Nam, bảo phường của Phật Tổ, nêu cao đây là Cực Lạc. Người dân thường th́ thuế vụ đầy đủ, làm Thích tử tu hành th́ đốt hương chúc Thánh: “Mạch nước lâu dài, Thiền tông sáng rỡ, tượng pháp lưu truyền, độ người vô lượng.” Từ đó Sư hăng hái phát chí nguyện lớn, khuyến hóa mọi người khắp nơi đem tiền của kết duyên lành, góp phần công đức, rồi ra sức tạo dựng đài “Cửu Phẩm Liên Hoa”. Qua chín năm th́ hoàn thành ba đài ở ba nơi: 1. Đài Cửu phẩm ở chùa Quỳnh Lâm, núi Tiên Du. 2. Đài Cửu phẩm ở chùa Hoa Yên, núi Yên Tử. 3. Đài Cửu phẩm ở chùa Linh Ứng, huyện Thanh Hà. Sư lại khắc in các kinh Pháp Hoa... đem hết ḷng làm Phật sự để đền đáp ân Phật. Tượng đức Di-đà nổi bật trên đài Cửu phẩm, và thêm tu sửa tượng điện, gác chuông chùa Long Động, trong ngoài được vuông tṛn, công đức viên măn, cũng không quên nguyện lực, quyết chí công phu chỉ cầu quả Phật. Núi Yên Tử vốn là chỗ tu hành, tùy thời dạo đi qua lại chùa Hoa Yên, Long Động và am Thiền Dược, được thú ở yên lặng lẽ, lại có phước duyên sanh ra gặp được Phật pháp. Triều Lê niên hiệu Chính Ḥa (1680-1705), đức Giác Hoàng Cổ Phật sanh trở lại để mở bày hiển rơ tạng Kinh. Mây từ nhuận khắp, mưa pháp thấm đều, từ hàng Thích tử cho đến muôn dân đồng được hưởng ân huệ. Vua tôi mừng tụ hội, đúng thời tiết nhân duyên, Phật pháp hiện tiền. May được chứng quả mà gánh vác Phật pháp, thay Phật tuyên dương. Đă rơ biết Pháp tánh rỗng rang vắng lặng, tṛn đồng thái hư; Chân như trong lặng nhiệm mầu, vốn không một vật. Tuy trong ánh tịch quang vốn không một pháp, mà phương tiện chỉ bày có nhiều cửa. Xét ngày xưa có thực hành, ngày nay mới có thể học theo. V́ vậy kinh Kim Cang phần ba mươi hai, hội giải câu “như như bất động”, Thiền sư Xuyên Lăo nói: “Một câu rốt sau mới đến lao quan. Liền được chư Phật ba đời bốn mắt nh́n nhau, sáu đời Tổ sư có phần thối thân.” Đáng bảo là sông ng̣i toàn đóng băng, nước chẳng thông thoát; tột mắt đều là gai góc, không chỗ đặt chân. Đến trong ấy thêm một mảy tơ, như trong mắt để kim; bớt một mảy tơ, dường trên thịt lành khoét thành thương tích. Chẳng phải v́ đoạn dứt yếu tân, bởi do người biết pháp e ngại. Tuy nhiên như thế, Phật pháp chỉ như trên đây, bèn thấy trên đất bằng chết ch́m, đâu có đèn đèn mồi sáng măi. Thượng tọa Xuyên ngày nay chẳng khỏi đoạt thức ăn trong miệng cọp mạnh, giành hạt châu dưới hàm rồng dữ, mở toang cửa mầu của bậc Thánh trước, người hậu học có lối tiến thân. Buông ra một đường, lại đâu có ngại? Nói th́ toàn bày pháp thể, nín th́ riêng lộ chân thường, động th́ chiếc hạc mảnh mây, tịnh th́ an non sắp núi, tiến một bước như voi chúa xoay đầu, lùi một bước tợ sư tử gầm rống, pháp vương pháp lệnh đang hành, liền hay tự tại đối với pháp. Chỉ như một câu rốt sau, làm sao nói? Lại nói được chăng?
Mây ở đầu non nhàn quá đỗi, TỤNG:
Được chỗ thảnh thơi hăy
thảnh thơi, Âm:
Đắc ưu du xứ thả ưu du, Xưa nay không lối nào khác, người thông suốt th́ cùng chung một đường. Chư Phật đều có để phương tiện, vốn thuật lại chí nguyện tiếp nối công phu. Tâm mong người trở thành rường cột cho Phật pháp, để làm mẫu mực cho người sau soi xét noi theo. Tôi theo khắp các kinh trong Đại tạng, mở bày tâm địa ra nơi từ chương (chữ nghĩa) mà soạn thành một bản luận lưu truyền, đặt tên là “Kiến Tánh Thành Phật”. Nhằm nêu rơ nguyện lực ra đời, và giúp lo gánh vác sứ mạng Như Lai, đời đời tiếp nối ngọn đèn Phật Tổ, làm sáng rực con mắt của trời người. Đời sau ai là người có chí lớn, giữ ǵn gia phong của Phật, pḥ tŕ tượng pháp an ổn lâu dài, th́ phước tuệ trang nghiêm tối thắng. Hoặc kẻ thấy đài Cửu phẩm hư đổ và các kinh bản cũ mục, th́ hăy khuyến hóa đàn-na, cùng nhau góp sức hưng công tu bổ lại, tự rất mừng vui cho ḿnh, thật đă làm được nhân duyên tốt đẹp. Nếu hay hết ḷng đền đáp ân Phật, sẽ sớm được Di-đà thọ kư. Kệ cảnh tỉnh đàn-na:
Quyến thuộc đều bỏ đi, Âm:
Quyến thuộc giai xả khứ Nghĩ đến lạnh hăy lo dệt áo ấm, chớ đợi sau khi đă lạnh. Nghĩ đến khát hăy lo đào giếng, chuẩn bị trước khi chưa khát. Lo sẵn cầu đ̣, làm phước niệm Phật, in kinh tạo tượng, như gấm thêm hoa, lấy làm công án văng sanh Tây phương, cửu huyền thất tổ cùng chung được vượt lên chín phẩm hoa sen nơi thế giới Cực Lạc. Kinh nói: “Ḿnh được độ rồi độ người, tự lợi rồi lợi tha, người đă biết tỏ bày cho người chưa biết, người giác trước chỉ dạy cho người giác sau.” Như một trăng hiện thành các trăng nơi ngàn sông, trăng trăng rọi sáng rực; tợ một ngọn đèn mồi truyền cho đèn nơi muôn nhà, đèn đèn nối tiếp sáng măi. Chính quyển luận này là Tâm tông của Phật Tổ. Chính quyển luận này là Kiến tánh thành Phật. Diệu lư của luận này như tia lửa mặt trời, được chừng một mảy tơ th́ sáng rỡ không cùng tận. Xem học mà ngộ đạo th́ như uống nước cam lồ. Người lượng cao quán sâu th́ suốt tột đáy nguồn của pháp. Hội rằng:
Bủa lưới giăng
ngang sông, Âm: Hội vân
La vơng bố hoành giang, Bản tánh rỗng lặng, tṛn đồng thái hư, trong lặng nhiệm mầu và tṛn sáng, trọn không một vật. Nên biết, ngàn kinh muôn luận đều là lời nói chỉ mặt trăng, đâu ích ǵ với lư này. Tin tức ấy như thế! như thế! Rơ biết muôn pháp, tạm đồng với hoa đốm trong không. Nếu là bậc thượng cơ, ngại ǵ một tiếng cười! Bài kệ ngộ đạo:
Phật Tổ trong ba
đời,
Tam thế chư Phật Tổ, Đó là chân không vô tướng, là cha mẹ của trời đất muôn vật, làm nền tảng cho thế giới sanh linh, suốt cả xưa nay, chẳng sanh chẳng diệt. Mây tụ th́ tối mà chân không chưa từng tối. Mặt trời soi th́ sáng mà chân không chưa từng sáng. Ẩn hiển cùng bày, sắc không chẳng hai, trời đất muôn vật, chỉ một thể nguyên thần, vô trụ vô vi. Chợt hiện ra mặt thật xưa nay, ĺa danh ĺa tướng, mở toang then chốt trên đảnh môn hướng thượng, đèn tâm của Phật Tổ truyền sáng măi không cùng tận. Khi hiển mà nói, th́ có tám muôn pháp môn. Với mật mà ngộ, th́ chỉ bốn mắt nh́n nhau. Tôn kính chúc rằng:
Quốc gia có măi,
ngôi báu kim luân cùng với trời đất c̣n hoài. Kính đề tựa. Trường thủy, hàng hậu học truyền giữ Tổ thiền, Thích tử Trương Viết Đức tự Tính Phương giữ bản này. Triều Lê niên hiệu Chính Ḥa thứ 19 (1698), ngày lành mùa Đông năm Mậu Dần khắc in lại. Bản khắc in lưu trữ tại chùa Long Động, núi Yên Tử, nay lại dời ra lưu trữ tại chùa Quỳnh Lâm để cho người sau hiểu rơ. Thích tử Chân B́nh ghi chép. III- KỆ KIẾN TÁNH
Một điểm rỗng
rang thể vốn không, Âm:
Nhất điểm hư vô thể bản không, Hỏi: - Thế nào là Phật? Đáp: - Phật là tiếng Phạn ở Ấn Độ, Trung Hoa dịch là Giác. Giác tức là Bản tánh linh giác. Song Bản tánh linh giác này vốn chân thật rỗng rang và trong lặng (chân không trạm tịch), tṛn đồng với thái hư, nghiễm nhiên sáng rỡ, trùm khắp cả pháp giới. Bản tánh ấy, hay ứng cơ tiếp vật, nhướng mày chớp mắt, giơ tay giở chân, chỉ một thể tṛn sáng, mà sáu căn vận dụng th́ Tánh giác này ứng hiện. V́ vậy, trong kinh Lăng-già quyển hai, Phật bảo Đại Huệ và các Bồ-tát rằng: “Pháp tánh không tịch, vốn không có ngôn thuyết. Ngôn thuyết đều do bốn thứ tướng vọng tưởng mà dấy lên.” Thế nào là bốn thứ vọng tưởng? Phật bảo Đại Huệ: Một là tướng ngôn thuyết, hai là mộng ngôn thuyết, ba là quá vọng tưởng kế trước ngôn thuyết, bốn là vô thủy vọng tưởng ngôn thuyết. - Tướng ngôn thuyết, nghĩa là từ chính ḿnh vọng tưởng chấp trước nơi sắc tướng mà sanh. - Mộng ngôn thuyết, nghĩa là cảnh giới đă trải qua ở trước, rồi theo đó nhớ nghĩ lại mà sanh, từ khi thức dậy rồi, cảnh giới không tánh mà sanh. - Quá vọng tưởng kế trước ngôn thuyết, nghĩa là do oán hận mà tạo nghiệp ở trước, theo đó nhớ nghĩ lại mà sanh. - Vô thủy vọng tưởng ngôn thuyết, nghĩa là từ chủng tử tập khí do lỗi chấp trước hư ngụy từ vô thủy mà sanh. Nhân có bốn thứ tướng ngôn thuyết vọng tưởng mà sanh khua môi uốn lưỡi, rồi động đến hai mảnh da khiến phát ra lời nói. Nếu không có bốn thứ tướng vọng tưởng ngôn thuyết, tức là cội nguồn thường lạc ngă tịnh, một tánh tṛn sáng, muôn đức đầy đủ. Lại phần Giải Kư nói: Đây là tướng ngôn thuyết vọng tưởng. Nghĩa là vọng thấy h́nh dáng nam nữ, thân thể, vẻ mặt, thanh sắc tốt xấu, và tất cả của cải, đồ đạc, mọi tướng đẹp xấu v.v... vọng khởi phân biệt mà có ngôn thuyết, gọi là tướng ngôn thuyết. Lại nhân mộng thấy cảnh giới đă trải qua ở trước, sau khi tỉnh dậy nhớ nghĩ lại, vọng chấp phân biệt việc lành dữ, tốt xấu, hơn kém... gọi là mộng ngôn thuyết. Song do nhớ nghĩ ḿnh người, oán thân, yêu ghét, lấy bỏ ở trước mà tạo thành nghiệp, rồi vọng sanh phân biệt mà có ngôn thuyết, gọi là quá vọng tưởng kế trước ngôn thuyết. Hoặc từ vô thủy đến nay, thức thứ tám gồm chứa tự tướng hí luận, chủng tử tập khí, kích thích mạnh mẽ nên sanh phân biệt, gọi là vô thủy vọng tưởng ngôn thuyết. Tất cả ngôn thuyết chẳng ra ngoài bốn thứ này. Do vọng tưởng làm nhân cho ngôn thuyết, nên ĺa ngoài bốn thứ này th́ không có nói năng, không chỗ nói năng, tức là chân thật đệ nhất nghĩa đế. Đệ nhất nghĩa đế tức là chân không vô tướng, tṛn đồng thái hư, lặng lẽ vô sanh. Bấy giờ ngài Đại Huệ và các Bồ-tát đem nghĩa này hỏi Thế Tôn: Ngưỡng mong Thế Tôn nói thêm về cảnh giới do ngôn ngữ vọng tưởng hiện ra. Thế nào là chỗ nhân duyên chúng sanh vọng tưởng mà có ngôn thuyết sanh? Phật bảo ngài Đại Huệ và các Bồ-tát: Nghĩa là từ tám chỗ: đầu, ngực, cổ họng, mũi, môi, lưỡi, lợi, răng ḥa hợp mà phát ra tướng âm thanh ngôn thuyết. Lại phần Giải Kư nói: Đây là chỉ bày tướng ngôn ngữ âm thanh. Nghĩa là ngôn ngữ của chúng sanh phát ra, do bốn thứ vọng tưởng trước làm nhân và tám thứ đầu, ngực, cổ họng, mũi, môi, lưỡi, lợi, răng ở sau làm duyên, nên có ngôn thuyết. Nhưng theo Lăo Tử th́ nói: “Trong khoảng trời đất, giống như ống bễ ḷ rèn, rỗng mà chẳng cong, động th́ càng phát ra.” Đây là nghĩa vọng tưởng duyên khí, gió thức thổi động, vô cớ mà phát ra. Hiện thấy ở thế gian, trong việc ứng dụng hằng ngày, một niệm vọng khởi th́ ba nghiệp khắp dấy lên, mười điều ác hăng làm th́ tám gió thổi bay, nói năng kia đây trùng trùng điệp điệp. Xét theo đó th́ biết, tướng ngôn ngữ ở trong cơi chúng sanh là từ bốn thứ vọng tưởng mà sanh, rồi kia đây sân si cũng từ ngôn thuyết như thế. Đến như thần thông của Phật, th́ lời nói tợ âm thanh tiếng trống trời, ngay thẳng từ bi, vi diệu ḥa nhă. Ngài diễn nói pháp có sáu mươi bốn thứ tiếng Phạm âm, vang xa khắp cả mười phương, mọi chúng sanh đều vui thích, nghe tiếng ngộ đạo, đồng được giải thoát, tức chẳng phải lời nói từ bốn thứ vọng tưởng. Phật bảo ngài Đại Huệ: Không tánh mà làm thành ngôn thuyết, nghĩa là như lông rùa sừng thỏ..., thế gian hiện thành ngôn thuyết. Đại Huệ! Chẳng phải tánh, chẳng phải phi tánh, chỉ có ngôn thuyết thôi. Như điều ông nói, ngôn thuyết có tánh, có tất cả tánh, luận ông ắt hoại. Phần Kư nói: “Đây là nói các pháp tuy không, mà chẳng ngại ngôn thuyết.” Đời Đường lại dịch là: “Tuy không các pháp, mà cũng có ngôn thuyết. Đâu chẳng hiện thấy lông rùa, sừng thỏ, con của người thạch nữ v.v..., ở trong đó người đời đều khởi ra ngôn thuyết. Nó chẳng phải có chẳng phải không, mà chỉ có ngôn thuyết thôi. Như điều ông nói, v́ có ngôn thuyết nên có các pháp, nếu không có các pháp th́ không có ngôn thuyết. Hiện nay sừng thỏ... tuy không có mà chẳng ngại có lời nói. Xét theo đó th́ nghĩa của ông chẳng thành.” V́ vậy nói luận của ông ắt hoại, tỏ ngộ các pháp vốn không, do duyên tụ hội mà sanh. Đă do duyên hội mà sanh, th́ sanh vốn không, dù nói nhân nơi duyên kia sanh, cũng là giả danh. Đây là Pháp tánh vô sanh, ngôn từ cùng lặng, năng sở đều quên, trong lặng thường trụ, không có lời nói. Thế nên đức Thích-ca Thế Tôn lên pháp ṭa, tự tại không lời, im lặng giây lâu, chính là yếu chỉ trên đây. Đại sư Đạt-ma chín năm ngó vách, ngồi nghiêm trang không nói, cũng đúng như lư này. Người trí quán sâu liền chứng nơi chân thật không tịch. Do đó, thế ngàn non đến đỉnh th́ dừng, muôn sự tiêu về thể th́ b́nh. Thế Tôn lại bảo ngài Đại Huệ và các Bồ-tát: “Chẳng phải tất cả cơi nước đều có dùng ngôn thuyết. Ngôn thuyết là Như Lai tùy theo chúng sanh ở cơi Ta-bà. Bởi giáo thể ở phương này dùng âm thanh và nghe, nên giả tạm làm ra văn tự, chương cú, ngôn từ th́ kinh giáo mới được an lập. Ngoài ra những thế giới của chư Phật khác, th́ diệu lư của Phật pháp chẳng liên quan đến văn tự, chẳng dùng ngôn thuyết. Hoặc có cơi Phật dùng mắt nh́n xem mà hiển bày tỏ ngộ Pháp tánh. Hoặc có cơi làm ra tướng, hoặc có cơi nhướng mày, hoặc có cơi chớp mắt, hoặc có cơi mỉm cười, hoặc có cơi hơi há miệng, hoặc cơi cười nói, hoặc cơi nhớ nghĩ cơi nước, hoặc cơi lay động... dùng những pháp như thế mà bày cơ lộ tánh, thảy đều là Phật sự, tiếp hóa chúng sanh.” Đời Đường lại dịch: “Hoặc có cơi Phật trừng mắt nh́n mà hiển bày pháp, hoặc cơi hiện tướng khác, hoặc nhướng mày hoặc chớp mắt, hoặc hiện mỉm cười, hoặc hơi há miệng, cười nói nhớ nghĩ, lay động... dùng những việc như thế mà hiển bày pháp, khiến mọi quần sanh tỏ ngộ Bản tánh.” Phật lại bảo Bồ-tát Đại Huệ: “Hăy xem thế giới này những loài chúng sanh như ruồi, muỗi, trùng, kiến v.v... không có ngôn thuyết mà đều làm xong việc, đâu đợi có ngôn thuyết mới hiển bày pháp ư?” Điều đó chứng tỏ, chẳng những các pháp không tánh, hơn nữa ngôn ngữ cũng tánh không. Nghĩa là tướng các pháp vốn tịch diệt, chẳng thể dùng lời nói tỏ bày. Phật Tổ từ trước đến chỗ cùng cực, chỉ bốn mắt nh́n nhau, im lặng ấn chứng. Đạo vô ngôn được truyền ra, bắt nguồn từ chỗ thấy như trên. V́ vậy, ngài Lâm Tế, Đức Sơn gậy hét truyền dạy. Ngưỡng Sơn tướng tṛn, Thạch Củng giương cung, Đạo Ngô múa hốt... Các vị Tổ sư đều cùng chung chứng đến chỗ sâu xa. Đây là chánh định ĺa lời nói. Nghĩa là núi sông quả đất chung chuyển pháp luân căn bản, loài vảy, mai, lông, cánh khắp hiện sắc thân tam-muội. Thế nên trong chỗ thường dùng hằng ngày của chúng sanh, th́ cửa sáu căn đều là chỗ nhập lư ngộ đạo, đâu hoàn toàn phải đợi ngôn thuyết! Nên đức Thế Tôn đưa cành hoa chỉ cho chúng, ngài Ca-diếp khế hội tâm Phật mỉm cười. Phật trước Phật sau chỉ dùng tâm truyền tâm, chẳng lập văn tự. Hỏi: - Nếu chẳng lập văn tự, lấy ǵ làm tâm? Đáp: - Ông hỏi tôi tức đó là tâm ông. Tôi đáp ông, tức là tâm tôi. Nếu ông không tâm, nhân đâu biết hỏi tôi? Nếu tôi không tâm, nhân đâu biết đáp ông? Chính ngay khi ông hỏi tôi, tức là tâm ông. Tâm này từ vô thủy kiếp cho đến hiện giờ, mọi hành động, tạo tác, ở trong tất cả thời cũng như ngay đây, đối diện hiện dùng, tùy cơ thu buông, đối đăi thưa hỏi, chẳng phải tánh là ǵ? Cái ǵ thưa hỏi đây? Nói năng đó là cái ǵ? Cái ǵ hay biết hỏi? Đây chính là tánh linh giác căn bản nơi chính ḿnh của mọi người. Tánh tức là tâm, tâm tức là Phật, Phật tức là đạo, đạo tức là Thiền. Thiền nghĩa là kiến tánh. V́ vậy đưa cành hoa mỉm cười, hội được tông yếu đó là Thiền. Bốn mắt nh́n nhau, lănh nhận ư chỉ, đó là Thiền. Thiền là lặng lẽ, lặng lẽ nhưng thường soi sáng, soi sáng nhưng thường lặng lẽ, thanh tịnh trong lặng nhiệm mầu, tṛn đồng thái hư, trọn không một vật, ứng dụng tự tại; thể tự không tịch, gọi đó là Thiền, gọi đó là Giác. Do tâm thường giác nên gọi Đại Giác Thế Tôn, cũng gọi Giác Vương Như Lai hay gọi là chủ hư không. Tức tâm là Phật, trọn không có Phật khác. Tức Phật là tánh, trọn không có tánh khác. Như nắm tay làm thành do bàn tay, tợ nước thành sóng. Sóng tức là nước, bàn tay tức là nắm tay. Nên kinh Hoa Nghiêm nói:
Nếu người
muốn rơ biết, Âm:
Nhược nhân
dục liễu tri, Lại nói: Tâm, Phật và chúng sanh, ba thứ này đều không sai khác. Tất cả Phật pháp, Tự tâm sẵn có, thôi đem tâm t́m kiếm bên ngoài, bỏ cha chạy đi lang thang. Tiếng Phạn gượng gọi Phật, Trung Hoa nói là Tánh giác. Tánh này chẳng ĺa thân ta, nếu người đốn ngộ được cội gốc, người này sẽ chóng được thành Phật. Thế nào là cội gốc? Chỉ dạy rằng: - Cội gốc chính là tâm tánh linh giác của mọi người. Tâm này là cội nguồn của chư Phật, là đất tánh của chúng sanh. Đất th́ sản sanh muôn vật, ngàn muôn cây cối, cành lá hoa quả, mỗi mỗi đều nhân nơi đất mà sanh. Tâm bao gồm muôn pháp, trăm khéo ngàn hay, huyền cơ diệu lư, mỗi mỗi đều từ tâm dựng lập. Tâm là biển của muôn pháp, từ nơi thật tế mà ứng hóa ra. Tánh là gốc của muôn hạnh, tùy nơi một tâm mà biến dùng. Tuệ giải tṛn thông, linh minh đầy đủ, gồm trọn muôn pháp chỉ một lư, xuyên suốt muôn thuở chỉ một tâm. Buông ra th́ lấy một làm nhiều, thu lại th́ lấy nhiều làm một. Nên lập một tâm làm tông, mở ra th́ có nhiều cửa vô tận. Mới nói: “Ba cơi chỉ là tâm, muôn pháp chỉ là thức, một niệm chẳng sanh, các duyên chóng dứt.” Ngộ diệu lư nơi Bản tâm th́ tội phước đều không, mê viên minh của Tự tánh th́ thiện ác đều ngại. Ngàn ḍng sông riêng khác mà đồng nguồn, muôn xe sai biệt mà đồng lối ṃn; tất cả muôn pháp đều về một tâm, tâm sanh th́ mọi thứ pháp sanh, tâm diệt th́ mọi thứ pháp diệt. Do đó các ngôi sao đều chầu về hướng Bắc, muôn ḍng sông trọn chảy về Đông, hà sa diệu pháp thảy ở nguồn tâm, đạo pháp hiện tiền, một tâm đầy đủ. Nên biết, ngàn pháp muôn pháp, Phật Phật, Tổ Tổ từ trước chỉ lấy tâm truyền tâm, chữ “bát” mở toang; lấy tâm ấn tâm, bốn mắt nh́n nhau, hơn năm ngàn tám trăm quyển, tám mươi bốn ngàn pháp môn, mọi thứ phương tiện, đều từ một chữ tâm ấy lưu xuất, dựng lập. Dù đem tre bằng núi Tu-di làm bút, lấy nước bốn biển cả làm mực, viết một chữ tâm này vẫn chẳng hết. Kinh nói: “Diễn nói một chữ mà cả biển mực khó chép hết.” Vô lượng thu lại làm một, một buông ra thành vô lượng. Song thái hư dù rộng mà chẳng thể bao gồm thể kia; mặt trời, mặt trăng tuy sáng mà chẳng thể sánh với ánh sáng kia. Tâm ấy rộng bao cả thái hư; tánh ấy, lượng trùm khắp pháp giới, tṛn lặng sáng rực, không có Đông, Tây, Nam, Bắc, không có bốn phía, trên dưới, không vật có thể sánh, gượng gọi là tâm. Buông ra th́ lớn không ǵ ngoài, thu lại th́ nhỏ không ǵ trong. Bởi tâm vương ẩn hiện, gồm chứa tất cả người vật, trước trời đất, suốt xưa nay, một ḿnh tồn tại, một ḿnh chiếu soi, không h́nh không tướng, không xanh, vàng, đỏ, trắng, không vuông tṛn, dài ngắn, không đầu đuôi trước sau, không kiếp số, bờ mé, giống như hư không, không có mặt mày có thể nói phải quấy. Tuy không xanh, vàng, đỏ, trắng, vuông tṛn, dài ngắn, nhưng hay hiện ra xanh vàng đỏ trắng, vuông tṛn dài ngắn. Cho nên Thiền sư Xuyên Lăo nói:
Ma-ha Đại
pháp vương, Âm:
Ma-ha Đại
pháp vương, Pháp tánh vốn tùy duyên, sắc không đều chẳng ngại. Vào sông th́ tùy khúc uốn quanh; nước th́ thuận theo vật vuông tṛn. Như hạt châu ma-ni, ánh hiện ra năm màu, tùy loại đều hiện, trọn chẳng biến đổi. Dù không h́nh tướng mà hay hiện thành tất cả tướng, chân không mà diệu hữu, bất biến mà tùy duyên. Chân không là ban đầu của tánh, diệu hữu là ban đầu của khí. Nên biết, núi sông, quả đất, sum la vạn tượng, t́nh với vô t́nh, cho đến niệm thô, niệm tế, pháp nhiễm, pháp tịnh, không một vật, một trần nào ra ngoài tâm vương. Đây là diệu hữu. Lại nói: - Chẳng phải không, chẳng phải sắc, ứng hóa thành muôn thứ mà chẳng ĺa một chân thật. Tâm vương là thể như như, trong lặng thường trụ; vốn tự viên thành, dường như hư không; ứng vật hiện h́nh, như trăng trong nước. Nghĩa là tâm vương hay ứng hiện vào trong các loài, nên nói là thức ḥa hợp. Bản tánh tâm vương như gương tṛn lớn hiện các thứ h́nh sắc. Tâm vương vốn không h́nh tướng, tuy không h́nh tướng mà hay hiện thành tất cả các tướng, nhưng lại chẳng nhiễm tất cả các tướng. Tướng đến th́ hiện, tướng đi th́ mất, tướng tụ th́ có, tướng tan th́ không; tướng tuy có đến đi, tụ tan mà tâm vương vốn tự trong trẻo thường lặng lẽ. Như gương tṛn lớn hay hiện tất cả vật, tuy hay hiện tất cả vật mà chẳng nhiễm tất cả vật; vật đến th́ hiện, vật đi th́ mất, vật có đến đi hiện mất, nhưng gương vốn tự sẵn vậy chẳng động. V́ vậy đem gương tṛn dụ tâm vương. Song tâm vương chẳng nhiễm các vật, xưa nay thanh tịnh, trong lặng thường trụ, sạch trọi trơn, bày trơ trơ, không một vật, không thể nắm bắt. Nên nói Pháp thân thanh tịnh tức là tánh của mọi người, Báo thân viên măn tức là trí của mọi người, Hóa thân ngàn trăm ức tức là hạnh của mọi người. Pháp thân thanh tịnh là sẵn thanh tịnh như vậy, là chí tôn từ bao thuở, thấy biết rất nhiệm mầu, không ǵ sánh ngang, trong lặng chân thật thanh tịnh, không h́nh không tướng, gọi đó là Pháp thân thanh tịnh. Pháp thân tuy không h́nh không tướng mà hay hiện tất cả h́nh tướng. Đă thành các h́nh tướng th́ gọi đó là Ứng thân. Ứng thân th́ có thiện ác, tốt xấu, tùy theo nghiệp báo mà thọ lấy thân. Nghiệp báo thiện tức có tướng tốt, nghiệp báo ác tức có tướng xấu. Tùy nơi nghiệp báo mà thọ lấy thân, gọi là Báo thân. Báo thân, nghĩa là thân nghiệp báo một đời. C̣n Ứng thân tức là thân ứng hiện ra. Sao gọi là thân ứng hiện ra? Tức nhân nghiệp báo cảm thành mà ứng hiện ra có thân, gọi đó là thân báo ứng. Nghĩa là Pháp thân hay ứng vào Sắc thân, ứng nơi mắt thấy sắc, ứng nơi tai nghe tiếng, ứng nơi mũi ngửi mùi, ứng nơi lưỡi đàm luận, ứng nơi thân cảm xúc, ứng nơi ư biết pháp, cho đến giơ tay động chân đều là Ứng thân. Hội rằng: Vốn là một tinh minh. Chia thành sáu ḥa hợp. Thu sáu ḥa hợp lại, vốn là một tinh minh. Lại nói: Sao gọi là Hóa thân? Đă vào Ứng thân, đi đứng nằm ngồi, thấy nghe hiểu biết, làm mọi thứ việc lành, cho đến trăm ngàn pháp môn, phương tiện diệu hạnh, tùy cơ biến hóa, ứng dụng không cùng, gọi đó là Hóa thân. Tuy riêng có ứng và hóa, cũng đều từ Pháp thân lưu xuất nên nói: Ba thân vốn chính là một thân. Kinh nói: “Hàng thượng căn rơ được một, th́ muôn việc đều xong.” Nếu như c̣n ngờ vực, hăy nghiệm xét cho tường tận nơi lư. Bởi Chân Phật th́ không h́nh, Chân kinh th́ không quyển, bao la pháp giới, tṛn đồng thái hư, chẳng thêm chẳng bớt, không thiếu không dư, người người sẵn đủ, kẻ kẻ viên thành, Bản tánh Di-đà, Chân kinh Bát-nhă, kho báu nhà ḿnh, nguyên là vật tự có. Song tánh đạo không khác, sắc và không nhất như, viên dung cả pháp giới, đối diện ở trước mắt, ứng vật hiện h́nh như trăng trong nước. Kệ nói:
Chẳng biết báu
trong áo, Âm:
Bất thức y trung bảo, Áo là Sắc thân, báu là Tự tánh. Trước kia Lục tổ Huệ Năng đốn ngộ Tự tánh, tâm châu linh bảo, bèn đáp với Ngũ tổ Hoằng Nhẫn rằng: “Tất cả muôn pháp chẳng ĺa Tự tánh!”
Đâu
ngờ Tự tánh vốn tự thanh tịnh! Hội rằng: Tánh đủ mọi lư mà ứng với muôn sự. Hỏi đáp đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Tham học đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Tụng kinh đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Niệm Phật đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Nói năng đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Gậy hét đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Cơ duyên đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Thế Tôn giơ cành hoa đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Ngài Ca-diếp mỉm cười đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Lâm Tế hét, Đức Sơn đánh, Ngưỡng Sơn tướng tṛn, Thạch Củng giương cung, Đạo Ngô múa hốt, cơ duyên của chư Tổ đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Bốn mắt nh́n nhau đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Trưởng lăo Câu Chi đưa ngón tay, giơ nắm tay đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Lâm Tế phủi tay áo liền đi đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Khai hoa kết ấn đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Đi đứng ngồi nằm đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Thấy nghe hiểu biết đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Ăn cơm ăn cháo đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Uống nước uống trà đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Đắp y ôm bát đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Nói năng hỏi đáp đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Tạo tác, làm việc đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Im im xét tư duy, nói nói động miệng đó là ǵ? - Chỉ là Tự tánh. Mật thu lại th́ không dấu vết, hiển buông ra th́ không cùng tận. Bởi lược bày các cơ chỉ dạy, song đối với diệu lư khó đem nói hết. Cần biết mặc áo ăn cơm, nói năng đối đáp, sáu căn vận dụng, gậy đánh miệng hét, quát mắng khảy tay, đánh phách thổi sáo, tiếng tăm cười nói, cho đến gánh nước bửa củi, nơi nơi toàn bày lư diệu; vo gạo thổi lửa, chỗ chỗ thảy hiện chân cơ. Trăm khéo ngàn hay, cơ huyền lư diệu, tất cả hành động trọn là Tự tánh của mọi người hiển hiện ứng dụng. Tỏ rơ rằng: Trước kia đă có việc như trên, ngày nay đâu không việc này! Xưa nay thấy tánh thành Phật, chung ngộ Tâm tông Bát-nhă. Tướng mộc tuổi tác chẳng đồng, tánh hỏa trước sau như thế. Ai biết ví dụ này, trí tuệ thật rộng sâu. Pháp tánh hằng không, vốn không số kiếp. Trước sau chỉ một lư, người thông suốt đồng một đường. Cần biết, một tánh linh chân, trong lặng như thái hư; Sắc thân năm uẩn thật như mộng huyễn. Quả là trên đảnh môn đủ mắt, liền biết trên hư không không có hoa. Phật ở Tự tâm, chớ t́m kiếm nơi người được. Nên trong bài phú Cư Trần Lạc Đạo, Tổ Điều Ngự nói: Rơ Chân như, tin Bát-nhă, chớ c̣n t́m Phật Tổ tây đông. Chứng thật tướng, đạt vô vi, đâu nhọc hỏi kinh thiền nam bắc. Khiến người người phản bản hoàn nguyên, cho kẻ kẻ hồi quang tự ngộ. Chỉ chín chắn quán xét sâu xa, rơ được tột người người là Phật, ngộ Tâm tông Phật Phật là người. Xin hăy đều thẳng đó thừa đương, chớ chạy đuổi bên ngoài t́m kiếm! Kệ rằng: I-
Ngàn kinh muôn luận trỏ tâm tông, Âm:
Thiên kinh
vạn luận chỉ tâm tông, II-
Ngộ
tâm thành Phật không thừa pháp, Âm:
Ngộ tâm thành
Phật vô dư pháp, III-
Che
trời che đất đây tâm báu, Âm:
Cái thiên cái
địa ngô tâm bảo, IV-
Tâm
ta, tâm Phật vốn không hai, Âm:
Ngă tâm bản
dữ Phật tâm tề, V-
Gượng gọi là Phật, gượng nói tâm, Âm:
Cưỡng danh vi
Phật cưỡng xưng tâm, VI-
Đạt-ma Tây đến một chữ không, Âm:
Đạt-ma Tây
lai nhất tự vô, VII-
Một
điểm đèn tâm đuốc tuệ sanh, Âm:
Nhất điểm tâm
đăng tuệ cự sanh, VIII-
Chân Phật, chân kinh thảy ở tâm, Âm:
Chân Phật
chân kinh tổng tại tâm, IX-
Chân kinh chẳng đổi vốn như thường, Âm:
Chân kinh bất
dịch bản như thường, X-
Không văn không chữ đấy chân kinh, Âm:
Vô văn vô tự
thị chân kinh, XI-
Chân Phật chân kinh vốn một đồng, Âm:
Chân Phật
chân kinh bản nhất đồng, XII-
Lư
mầu Phật pháp không văn tự, Âm:
Phật pháp
diệu lư vô văn tự, XIII-
Tâm
tông Bát-nhă ai lănh ngộ, Âm:
Bát-nhă tâm
tông thùy lănh ngộ, XIV-
Kinh, lục trùng trùng phương tiện biển, Âm:
Kinh, lục
trùng trùng phương tiện hải, XV-
Ba
thuở Như Lai truyền diệu chỉ, Âm:
Tam thế Như
Lai truyền diệu chỉ, Cho nên Tổ sư Đại Huệ nói: “Học đạo vốn không nhiều pháp, chỉ lấy tin ngộ Tự tánh làm khuôn phép. Đời nay nếu chẳng lănh ngộ cũng gieo được trí Bát-nhă trên đất tánh, đời đời chẳng rơi vào đường ác, kiếp kiếp chẳng mất thân người, chẳng sanh vào nhà tà kiến, chẳng vào loài quân ma, mầm linh giống trí, đồng tử đi xuất gia, theo Phật tu hành, một nghe ngàn ngộ.” Giả sử tham học như trên mà chưa triệt, vẫn kết chủng duyên Phật; tu mà chưa thành, c̣n hơn quả trời người. Chúng sanh phải gắng sức tự độ, Phật chẳng thể độ. Nếu chẳng thật tâm tu hành, bền giữ trai giới, mà ngưỡng trông Phật đến cứu độ, không có lẽ ấy. Nếu tự ḿnh chẳng đoạn trừ nghiệp ác, cứ đợi Phật khác đến cứu độ, th́ chư Phật quá khứ đă thành đạo, ứng hiện nơi đời số như vi trần, sao chẳng độ hết tất cả chúng sanh? V́ sao chúng ta c̣n trôi nổi nơi biển khổ sanh tử đến nay, chẳng thể thành Phật? Phải biết tự tu, tự độ, Phật chẳng thể độ. Nên biết, phân nửa ở Phật, phân nửa ở ta, xét cho tường tận lư này. Hăy gắng sức tự tu chớ ỷ lại vào tha lực. Xưa đức Phật Bổn sư Thích-ca Thế Tôn đinh ninh dặn ḍ: Phật c̣n tại thế, lấy Phật làm thầy, Phật vào Niết-bàn lấy Giới làm thầy. Phật tức là tâm, tâm tức là Phật. Tự tánh xưa nay rỗng lặng tṛn sáng, trong lặng nhiệm mầu, như như đó là chân Phật của ta, dẫu Phật ở đời cũng không có lư khác. Nên biết người có trí phải lập chí, phước tuệ song tu, Chân như riêng chứng. Niệm niệm từ bi, cửa cửa lợi ích, thường nói diệu pháp Bát-nhă, phương tiện tiếp dẫn người sau. Người chưa ngộ th́ chỉ bày cho tỏ ngộ, nếu chưa thành mong khiến cho chóng thành. Kinh nói: Tài thí như ngọn đèn chỉ soi sáng một căn pḥng, pháp thí như mặt trời sáng đầy khắp mười phương. Tự tánh nếu mê, phước làm sao cứu? Thân người khó được, Phật pháp khó gặp, Thánh tăng khó thấy, chánh pháp khó nghe, ḷng tin khó sanh, bạn lành khó hội ngộ. Phước duyên kim cải, mừng đă hợp nhau. May thay như rùa mù gặp được bộng cây. Chúng ta bỏ sự nghiệp đi xuất gia nên cầu việc ǵ? Chớ tham đắm danh lợi, phải chọn bạn t́m thầy, v́ pháp quên ḿnh, lội nước trèo non, kính lễ thưa hỏi. Hỏi: Thế gian không việc khó, thế gian có hai việc khó. Thế nào là hai việc khó? Dạy rằng: Sanh từ đâu đến? Chết rồi đi đâu? Đây là hai việc thật rất khó. Song này các người, do hai việc này mà bỏ sự nghiệp đi xuất gia, lội suối trèo non, tham t́m minh sư, bạn tốt, cúi đầu lễ bái thưa hỏi: Kính mong Đại đức từ bi, mở rộng phương tiện chỉ bày cho sáng tỏ lư này, sớm được ngộ đạo. Hỏi: Trước khi trời đất và cha mẹ chưa sanh, cái thân người này sanh từ đâu đến? Đáp: Vốn từ vô vi đến. Lại hỏi: Người sanh ra ở đời, đến khi số hết, chết đi về đâu? Đáp: Lại từ vô vi đi. Gượng nói đến đi, mà thật không có đến đi. Thế nào là thật không có đến đi? - Chỉ kinh Bát-nhă làm chứng, nói: “Tướng không của các pháp đó, chẳng sanh chẳng diệt.” Sanh diệt đă không, th́ đến đi đâu có. Đây là khí âm dương biến hóa, ngưng tụ thành h́nh mà người sanh ra. Sắc thân bốn đại dụ như ḥn bọt nổi, có sanh có diệt. C̣n Pháp thân tṛn sáng th́ rỗng rang, rộng lớn, đích thật là biển tánh Tỳ-lô, không có lay động, vốn không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, tánh đồng với hư không, biết khắp mọi nơi. V́ vậy gọi là xưa nay vô vi, vẫn hằng thường trụ, chân không lồ lộ, Thật tướng rành rành, tṛn đồng thái hư, không thiếu không dư, sáng thông bát ngát, trong lặng như như, đối diện ngay trước mắt, tại sao chẳng hội? Kinh nói: “Chân Phật pháp thân giống như hư không.” Đây thật là Pháp thân tức hư không, hư không tức Pháp thân. Hư không cùng với Pháp thân không có tướng khác, chư Phật cùng với chúng sanh không có tánh khác. Chẳng ngộ Tự tánh tức gọi chúng sanh, giác biết Tự tánh nên gọi chư Phật. Đó là chân Phật vốn không h́nh tướng, đầy khắp cả hư không, thế giới, đâu có đến đi? Song Pháp thân viên dung rỗng thênh, trong lặng vô vi, trọn không một vật, chẳng rơi vào các số. Tuy vô vi, chẳng rơi vào các số, mà cũng hay ứng vật hiện h́nh, ẩn hiện cùng bày, sắc và không chẳng hai, đầy đủ mọi lư, làm ra muôn việc. Đó chính là mọi người trong mười hai giờ đi đứng nằm ngồi, thấy nghe hiểu biết, nhướng mày chớp mắt, ứng cơ tiếp vật, giơ tay động chân, một thể tṛn sáng, sáu căn vận dụng, ứng với tiếng với âm, hay thấy hay nghe, biết nói biết bàn, biện rơ phải quấy. Nói năng đó là ǵ? Cái ǵ biết hỏi đáp? Đây chính là Pháp thân của mọi người, là Tự tánh chân không, hay ứng ra âm thanh, miệng lưỡi mà hỏi đáp. Đấy là tánh chân không người người sẵn đủ, kẻ kẻ viên thành, ở Thánh chẳng thêm, ở phàm chẳng bớt, không đổi khác, không cũ mới, không quá khứ hiện tại vị lai, rỗng rang b́nh đẳng, trong lặng tṛn sáng, từ vô lượng kiếp đến nay đặc biệt hiện tiền, gió thổi chẳng |
